viernes, 12 de febrero de 2021

Anse-aux-Meadows (Terranova): pequena historia dunha fraude histórica

Poboado supostamente vikingo de Anse-aux-Meadows (Terranova).
(C) Imaxe capturada da visita virtual dispoñible en Google Street View.

O explorador francés Joliet, a finais do século XVII, tras tomar as coordenadas có astrolabio dende o seu navío en Belle Islle (un tanto raras para as nosas referencias actuais: 52º 9' latitude norte e 330º 30' de lonxitude con respeto a Québec, que está a 314º de lonxitude e 46º de latitude) desembarca nunha pequena ensenada entre tres montañas e atopa unha vivenda de esquimais. A enseada ten que ser Anse-aux-Meadows, pola proximidade a Belle Isle e a coincidencia entre os achádegos do xacemento e a descrición do lugar feita por Joliet.

A vivenda esquimal segundo a descrición de Joliet

"Nós atopámola como os indios nos dixeran. Ten unha cámara e unha antecámara. [A estrutura do teito] está formada por varias pezas de madeira redondas de 8 a 12 pés de longo, apoiadas sobre unha viga suxeita por postes. Estes madeiros están xuntos uns contra outros e por debaixo teñen a turba, e un pé de terra por cobertura. Unha porta na antecámara, ó medio, e dúas grandes fiestras mirando ó ceo, que lles sirven de cheminea no bo tempo, e aparentemente de porta, ademáis da pequena porta de tres pés de alto por onde se entra dende a antecámara. Segundo parece, unha familia de máis de vinte persoas e moitos cans terían pasado aquí moitos invernos: anacos de graxa de lobos mariños [...], ósos e cabezas de raposos, lebres, martas, osos, caribús, gaivotas e corvos por todas partes do aloxamento, e na enseada, grandes e pequenos escoplos de carpinteiro. Restos das bordas das embarcacións bizcaínas [...], vimos preto da casa varios anacos de madeira, tellas e carbóns de forxa, con catro ou cinco toneis onde había aceite para queimar. Tamén atopamos un anaco de tecido cosido con agulla [...]. Todas estas cousas fan crer que eles teñen comerciado con algúns europeos" ("Lettre de Joliet sur les Esquimaux", BNF, manuscrito coa signatura NAF 9284, follas 135r-136r).

Como se ve no detalle de Joliet, o que describe como vivenda esquimal semi-subterránea, formada sobre un plinto de bloques de turba e con cuberta de madeira e capa de terra sobreposta, claraboias, etc. cadra totalmente có tipo das vivendas da Anse-aux-Meadows que se veñen considerando vikingas, así como coas vivendas islandesas da mesma tipoloxía. Polo que acabo de atopar e traducir para vós, non serían vivendas vikingas, senón esquimais.

Diante, vivenda esquimal de turba con claraboias na misión de Hebron en Labrador, 1901.

Nas narracións de Joliet repítese a mesma información: ó saír de Mecatina os indios dinlle "que varios esquimais invernaran naquel lugar e fixeran tres casas de madeira cubertas de terra, unha das cales estaba aínda enteira. Eles non fan lume no interior; teñen un lugar a propósito para isto fora. Eles fan provisións no outono, de lobo mariño e caza para o inverno [...]. Os nosos indios de Mingan atoparan catro casas a primaveira pasada e desfixéronas" (folla 131v-131r). 

Tanto nos datos que lle aportan os indios, ós cales diferencia moi ben dos esquimais, como nos seus encontros cos esquimais, volve unha e outra vez sobre estas vivendas de inverno: "os seus leitos están elevados un pé sobre o chan de terra, garnecidos con peles de caribú, lobo mariño, oso e outras, para se cubrir á noite; as súas cabanas [...] están feitas en redondo, no verán, e cubertas de lobo mariño [...]; máis no inverno eles fan casas como as que xa teño descrito antes. O embarcadoiro non é menos agradable: teñen tres embarcacións bizcaíñas e unha [...]; as catro ben aparelladas con mastil, velas [...] e un cofre sobre unha [...] que ten escrito en grandes caracteres IHS.Maria.Joseph [= Xesús, María e Xosé]" ("Carte du Canada en sept feuilles par Joliet (1693)", BNF, manuscrito coa signatura NA 9275, folla 195v).

Poboado esquimal ("Esquimaux") na costa norte de Terra Nova, frente a Belle Isle, segundo un dos mapas de Joliet (1693); ocupa aproximadamente a mesma situación que o suposto poboado vikingo de Anse-aux-Meadows.

Medusas e pistolas vs. bacallaos e pilotos


Carta de Pellegrin amosando o estreito de Belle-Isle. (C) BNF.

Xa que andamos por Terranova non imos deixar de lado a cuestión toponímica. Afírmase que o nome de lugar de Anse-aux-Meadows podería ser deturpación inglesa do francés méduses. Nada máis lonxe da realidade que amosa a carta de Pellegrin, onde vemos que o nome ven como B. des Maures, o cal supoñemos que xa é unha deturpación de Morues (Bacallaos), motivada pola transmisión manuscrita da toponimia das cartas, ás veces ilexible. Á bahía veciña, hoxe denominada Baie des Pistolets, sucedeulle o mesmo: foi antigamente a Baie des Pilotes. Confórmase entón a toponimia da costa norte de Terranova ós nomes das pesquerías e secadoiros que xurden dos peixes capturados e ós nomes que nos transmiten a historia das antigas exploracións náuticas coas referencias da costa que orientaban ós mariños.

No hay comentarios: